Hukuk Kalitesi - Atilla BİTİGEN | Milli Vicdanın İlimle Hicreti
  • YAZARLAR
  • Emrullah ÖNALAN
  • Mehmet Zeki İŞCAN
  • Cevat GERNİ
  • Hasan SAĞINDIK
  • Seyfullah TÜRKSOY
  • Menderes ALPKUTLU
  • Lütfü ŞEHSUVAROĞLU
  • Turan GÜVEN
  • M. Hanefi PALABIYIK
  • Kemal Polat
  • İrfan SÖNMEZ
  • Mustafa AKIN
  • Hacı GÜRHAN
  • Hafize ŞAHİNER
  • Fatma Sönmez
  • Ahmet ÜNAL
  • İrfan SEVİNÇ
  • Şahabettin YILDIZ
  • Oğuzhan ÖLMEZ
  • Ahmet Coşkun DÜNDAR
  • Muharrem BİTİREN
  • Mehmet SAĞLAM
  • Mete ÖZDİKİCİ
  • Ahmet ÖZTÜRK
  • Ufuk ÜNAL
  • B.BARIŞ KERİMOĞLU
  • M.Çağdaş ÇAYIR
  • Ahmet İZZETGİL
  • ERHAN HAŞLAK
  • Veysel AŞKIN
  • Suat UNGAN
  • Hayrullah DEMİR
  • Cemil İLBAŞ
  • Tahsin BULUT
  • Coskun KÖKEL
  • Bülent KARAKELLE
  • Senar BAŞAK
  • Küşat TAŞKIN
  • Ali YENER
  • Orhan ARSLAN
  • Hakkı DURU
  • Hüseyin AKDOĞAN
  • Osman Kenan AKSOY
  • Hayrettin NEŞELİ
  • Kerim Alperen İBİŞ
  • R.Alparslan TOMBUL
  • Mehmet DOĞAN
  • Ali ARASOĞLU
  • Manaf BAGİRZADE
  • Zülfikar ÖZKAN
  • Veysi ERKEN
  • Abdulnasir KIMIŞOĞLU
  • Ömer YÜCE
  • Cengiz Yavilioğlu
  • Kemal YAVUZ
  • M.Lütfü YILDIZ
  • Orhan İBİŞOĞLU
  • Mehmet OKKALI
  • İsmet TAŞ
  • İsmail GÜVENÇ
  • M.Alperen ÇÜÇEN
  • Orhan KAVUNCU
  • Mustafa Toygar
  • Mete GÜNDOĞAN
  • Sadi SOMUNCUOĞLU
  • Ertugrul ASİLTÜRK
  • Yunus EKŞİ
  • Muhammet Esat KESKİN
  • Yücel OĞURLU
  • Aynur URALER
  • Hasan Gökhan Kotan
  • Mehmet Akif OKUR
  • Bozkurt Yaşar ÖZTÜRK
  • Mahmut Celal ÖZMEN
  • Fazlı POLAT
  • Mustafa İLBAŞ
  • Serkan AKIN
  • Musa IŞIN
  • Gündüz GÜNEŞ
  • Enver Alper GÜVEL
  • Necdet TOPCU
  • Onur ERSANÇMIŞ
  • Mehmet Bozdemir
  • Fahri Akmansoy
  • M. İkbal Bakırcı
  • M.Talât UZUNYAYLALI
  • Rubil GÖKDEMİR
  • Zeki ŞAHİN
  • Özkan ÖZKAYA
  • Dr. Muhsin YILMAZÇOBAN
  • İparhan UYGUR
  • Sami ŞENER
  • Hakkı ÖZNUR
  • Mehmet MUTLUOĞLU
  • Nurettin KALDIRIMCI
  • Ali Rıza MALKOÇ
  • Namık Kemal ZEYBEK
  • Atilla BİTİGEN
  • Mahmut Zeki ÇABUK
  • Emre KESKİN
  • Şener MENGENE
  • Selami BERK
  • Mehmet MUTLUOĞLU
  • Abdullah NEHİR
  • Gafur OTURAK
  • Recai ÇELİK
  • Ahmet Berhan YILMAZ
  • Nazmi ÖLMEZYİĞİT
  • Necdet BAYRAKTAROĞLU
  • Tarık Sezai KARATEPE
  • MİLLİ VİCDAN
  • KONUK MAKALELERİ
    HUKUK KALITESI
    Yazar: Atilla BİTİGEN
    ’Bir memlekette iktidarın meşruiyet hududu içinde kalmasının ve normal gayesinde yürümesinin yegâne teminatı, halkın ve hususiyetle iktidar adamlarının kültür ve medeniyet seviyesine ve ahlaki terbiyeleridir. İktidar insan eli ve iradesiyle işleyen kuvvettir. Herhangi bir kuvvetin değeri, onu kullanan insanların değerine tabiidir.’’
    millivicdan.org - Bir ülkenin beşeri sermayesi eğitimli nüfusun kalitesi ve kurumların gücü ülkelerin hukuk devleti kalitesini belirlemektedir. Ali Fuad Başgil bunu şöyle ifade eder: ’Bir memlekette iktidarın meşruiyet hududu içinde kalmasının ve normal gayesinde yürümesinin yegâne teminatı, halkın ve hususiyetle iktidar adamlarının kültür ve medeniyet seviyesine ve ahlaki terbiyeleridir. İktidar insan eli ve iradesiyle işleyen kuvvettir. Herhangi bir kuvvetin değeri, onu kullanan insanların değerine tabiidir.’’

    Ulusların çöküşü isimli kitapta Daren Acemoğlu hukukun üstünlüğünün ve siyasetin emrinde olmamasının sonuçlarını iki ülke üzerinde anlatıyor. Dünya ekonomik buhranı sonrası 1932 de Franklin D.Roosevelt başkan seçilir. Göreve geldiğinde işgücünün dörtte biri işsizlik ve çoğu sefalet içerisindeydi. Yatırımlar durmuş, sanayi üretimi yarı yarıya azalmış bu nedenle hızlı kararlar alıp uygulamak istedi. Senato çoğunluğuna ve çok büyük halk desteğine rağmen bazı yasalar anayasal güçlükler doğurdu ve yüksek mahkemeye götürüldü. Sanayi kalkınması için alınan kararlar yüksek mahkeme tarafından ret edildi. Olağan üstü koşullar olağanüstü çareler gerektirebilir. Olağanüstü koşullar anayasal güç oluşturmaz ya da onu genişletemez diye ret ediyordu. Yeni sosyal güvenlik yasası hazırladı o da engel olunca seçime gidip yüksek oyla yeniden 1936 seçildi. Halka yargıçları şikâyet eden radyo konuşmasında yargıçları suçlamış. Aslında dört yargıç bir özel sözleşmeden doğan hakla kesilen diyetin anayasanın payidar bir ulus yaratmaya yönelik temel hedeflerinden daha kutsal olduğuna hükmetmiş oldu….Yüksek mahkeme yalnızca hukuki bir organ olarak değil aynı zamanda siyasal kararlar alan bir organ olarak hareket etti.Kendi yasalarını ret eden yargıçlardan kurtulmak için 70 yaş üzeri yargıçları emekli edip yeni yargıç atamaya çalıştı ve senato,hukuk ve halk buna izin vermedi. Boyun eğmeyen ve taviz vermeyen yargıçlar siyasilere boyun eğmedi o nedenle hukuk devleti olarak kaldı. Başkanlar iki dönemden fazla aday olamaması ve hukukun bağımsız olması sayesinde yozlaşmanın önüne geçilmektedir.

    Arjantin de benzer bir yüksek mahkeme vardı. 1946 da Juan Domingo Peron demokratik bir seçimle başa geldi. Mahkeme peronun ulusa l işçi partisi ile ilişkisinin anayasaya aykırı olduğuna hükmeden bir karar almıştı. Peron yargıçları eleştirmeye başlayınca ithamlardan korkan yargıçlar istifa ettiler, yerine dört yeni yargıç atandı. Mahkemeyi zayıflatmak Peronun önündeki tüm engellerin kısıtlamaların kalkmasına sebep olur. Perondan sonra Arjantin de her yeni başkanın kendi yüksek mahkeme yargıçlarını seçmesi ilke haline geldi. Yürütmenin önündeki tek engelde kaldırılmış oldu. Peron rejimi 1955 de bir başka darbeyle devirildi, ardından iktidarlar uzun bir süre askeri ve sivil idareler arasında el değiştirdi, hepsi de kendi yargıçlarını kendiler seçtiler. Sonrasında Carlos Menem iktidar oldu aynı şekilde yüksek mahkeme ile uğraştı başkan bakanlık teklif ederek uzaklaştırıp yeni yargıçları kendi atadı. Ama sadece mahkemeyi ele geçirmek yetmedi anayasayı da değiştirdi. Yeniden kendini başkan seçtirecek anayasa yazı. Tekrar başkan seçilince yeniden anayasa yazamaya kalkıştı bu kez durduruldu. Hukukun üstünlüğü sağlanmadığı için Arjantin siyasi ekonomik krizlerden bir türlü çıkamayan kısır döngüye hapsoldu.

    Gelişmiş toplumlar güçlü merkezi otoriteye sahip, meritokrasi denilen liyakatli uzman bürokrasiye, katılımcı demokrasiye ve hukukun üstünlüğüne bağlı kapsayıcı kurumlara sahiptir. Mülkiyet hakları korunmuş, patent hakkına önem veren, girişim özgürlüğü, basın ve ifade özgürlüğünün olduğu özgür ülkeler gelişiyor. Rekabetin adil ve eşit şekilde olduğu, tekelleşmenin engellendiği, hukukun bağımsız olduğu ülkelerde kalite yakalanabiliyor. Kurumların güçsüz, kurumsallaşmanın yetersiz hukukun da bağımsız olmadığı ülkelerde gelişme kalkınma olmuyor. Kurumların güçsüz olduğu sivil toplumun örgütsüz, hukukun bağımsız olmadığı ülkelerde yöneticileri sınırlayan denge denetim de eksikse keyfi yönetimin önü açılmaktadır. Ekonominin kontrolünün siyasi elitlerce belirlendiği kurumlar sömürücü ve dışlayıcı nitelik kazanıyor. Sömürücü kurumlar toplumlarda muazzam eşitsizlikler oluşturup gücü elinde yutanlar için büyük zenginlik ve denetimsi güç sağladığından, devletin ve kurumların hâkimiyetini ele geçirmek isteyenler olacaktır. Dolayısı ile sömürücü kurumlar yalnızca bir sonraki sömürücü iktidarın önünü açmakla kalmazlar, aynı zamanda bitmek bilmeyen iç çatışmalara neden olurlar.